Katedra w Mediolanie: historia i kiedy powstała

Krótka odpowiedź: pierwszy kamień położono w 1386 roku, a ostatnie drzwi zainaugurowano 6 stycznia 1965 roku, więc historia katedry w Mediolanie to 579 lat budowy. Rozpoczął ją arcybiskup Antonio da Saluzzo za rządów Gian Galeazza Viscontiego, sfinansowały ją kamieniołom marmuru i zwolnienie z podatków, przez cały czas prowadziła ją jedna instytucja, a ukończono ją tylko dlatego, że Napoleon chciał mieć fasadę na swoją koronację.

Kiedy powstała katedra w Mediolanie?

W 1386 roku, w miejscu dwóch wcześniejszych kościołów. Pod obecną katedrą leżą pozostałości bazyliki Santa Tecla i baptysterium San Giovanni alle Fonti, zbudowanego około 378 roku, gdzie Ambroży ochrzcił Augustyna w 387 roku. Mediolan był chrześcijańską stolicą przez tysiąc lat, zanim zaczął się gotycki projekt.

To, co zaczęto budować w 1386 roku, miało być lombardzkim gotyckim kościołem z cegły, zaplanowanym przez głównego inżyniera Simone da Orsenigo z ekipą liczącą około 300 osób. Nie pozostał ceglany i nie pozostał lombardzki. W ciągu kilku lat projekt zwrócił się ku gotykowi północnoeuropejskiemu, który nadaje budowli jej nietypowy wygląd jak na włoskie miasto, i ku marmurowi, bo marmur nagle stał się darmowy.

Kto ją zbudował i kto za to zapłacił?

Dwie decyzje umożliwiły powstanie katedry i obie należą do Gian Galeazza Viscontiego. Przyznał Fabbrica wyłączny dostęp do kamieniołomów marmuru w Candoglii nad jeziorem Maggiore i zwolnił budowę z podatków. Materiał, który mógłby doprowadzić do ruiny, stał się standardowym kamieniem budowlanym, spławianym jeziorem i kanałami na plac budowy.

Druga decyzja była instytucjonalna. Do prowadzenia prac powołano Veneranda Fabbrica del Duomo i ona robi to do dziś: jest właścicielem kamieniołomu, zatrudnia kamieniarzy, utrzymuje dach i sprzedaje bilety. Niemal każda inna wielka katedra Europy zmieniała właściciela, przeznaczenie albo traciła fundusz budowlany. Ta zachowała tę samą organizację przez sześćset czterdzieści lat i dlatego naprawy pasują do oryginału, a marmur na dachu wciąż pochodzi z tego samego zbocza.

Wyrażenie fabbrica del duomo przeszło do dialektu mediolańskiego jako określenie roboty, która nigdy się nie kończy.

Dlaczego budowa trwała prawie sześć wieków?

Pieniądze, wojny i niezdecydowanie – w tej kolejności.

O projekt spierano się od początku. Sprowadzano zagranicznych mistrzów z Francji i Niemiec, którzy nie zgadzali się z lombardzkimi budowniczymi co do proporcji i konstrukcji, po czym odchodzili. W XV wieku wielokrotnie zwoływano komisje ekspertów, by rozstrzygały kwestie, które pojedynczy architekt rozstrzygnąłby w jedno popołudnie. Drewniany model przechowywany w Muzeum Duomo to materialny zapis tych sporów.

Potem Mediolan zmieniał władców: Viscontich, Sforzów, Francuzów, Hiszpanów, Austriaków, znów Francuzów, znów Austriaków, Włochów. Każda zmiana przerywała finansowanie. Leonardo da Vinci złożył w latach 80. XV wieku projekt wieży nad skrzyżowaniem naw i nie został on przyjęty. Ukończono nawę, potem transepty, oszklono okna absydy, a fasada przez dwieście lat pozostawała ceglaną ścianą z tymczasowym frontem.

Co wydarzyło się za Napoleona i kiedy stanęła Madonnina?

20 maja 1805 roku Napoleon Bonaparte, który miał zostać koronowany w katedrze na króla Włoch, polecił dokończyć fasadę i zapewnił Pellicaniego, że zapłaci francuski skarb. Prace wykonano; skarb nigdy ich nie zwrócił. To najskuteczniejsza pojedyncza interwencja w historii budowli i doszło do niej, bo koronacja potrzebowała tła.

Madonnina pojawiła się wcześniej. Złocona miedziana figura Marii Panny, wyrzeźbiona przez Giuseppe Perego, stoi na głównej iglicy na wysokości 108,5 metra, a według samej Veneranda Fabbrica ustawiono ją pod koniec 1774 roku, jako zwieńczenie Głównej Iglicy zbudowanej w latach 1765–1770 pod kierunkiem architekta Francesca Crocego. Mediolański zwyczaj mówi, że nic w mieście nie powinno stać wyżej od niej, a wieżowce, które dziś są wyższe, mają małe repliki, żeby zwyczaj przetrwał zmianę panoramy.

Z tego okresu pochodzą też linia południka z 1786 roku w posadzce, wytyczona przez astronomów z Brery, i całkowita wymiana witraży w latach 1829–1858.

Co zrobiła z nią wojna i kiedy ją ukończono?

Alianckie bombardowania uszkodziły katedrę w 1943 roku, mniej niż budynki wokół, i załatano ją na tyle szybko, że służyła jako schronienie mediolańczykom, którzy stracili domy. Refektarz Santa Maria delle Grazie, półtora kilometra dalej, został zniszczony w tym samym nalocie 15 sierpnia 1943 roku, a Ostatnia Wieczerza Leonarda przetrwała tylko dlatego, że ścianę zabezpieczono workami z piaskiem.

Formalny koniec nastąpił 6 stycznia 1965 roku, gdy zainaugurowano ostatnie z brązowych drzwi. To dziwna data ukończenia średniowiecznej budowli – i uczciwa.

Od tamtej pory nic się nie zatrzymało. Posągi są zdejmowane, gdy pogoda z nimi skończy, trafiają do Muzeum Duomo, a na ich miejsce stają kopie; kamieniołom wciąż dostarcza kamień. Spacerując po tarasach, możesz odczytać całą chronologię z koloru bloków – i to jest argument za biletem z dachem, a nie tylko z nawą.